دورهی كارشناسي ارشدرشته فقه مقارن
تعريف:
دورهی كارشناسي ارشد فقه مقارن، مرحلهاي از آموزش تخصّصی است که فراگیران آن پس از گذراندن واحدهاي مربوط به اخذ مدرك كارشناسي ارشد در این رشته موفق ميشوند.
اهداف و سياستهاي آموزشي:
- تعليم اصول و مباني كلي حاكم بر فقه مذاهب اسلامي؛
- آگاه كردن فراگيران به منابع و مناهج جديد و قديم مذاهب در عرصه فقه و اصول و مسايل مربوط به آنها؛
- آشنا كردن فراگيران به علل اختلافها و راههاي تقريب در برداشتها در عرصه فقه و اصول؛
- آموزش آراي اختصاصي مذهب اماميه به فراگيران؛
- آشنا كردن فراگيران به برتري فقه و اصول مذهب اماميه در موارد اختلافي؛
آشنايي فراگيران به نقاط ضعف و قوت مذاهب جديد و قديم
اهميت و ضرورت:
امروزه بيش از گذشته، گرايش به فقه مقارن و در گسترهاي وسيعتر توجه به بحثهاي مقايسهاي در علوم اسلامي، ضرورت پيدا كرده است و به طور كلي برخي دلايل اين ضرورت رو به رشد، در عرصه فقه مقارن، در موارد زير،خلاصه ميشود:
- فهم مسايل فقهي، بدون توجه به مذاهب فقهي ديگر، بسي لرزان و ضعيف است و هنگام رويارويي با صاحبان مذاهب ديگر، توان دفاع و مقابله، بسيار اندك است.
- در بحث فقه مقارن، ميتوان به نقاط ضعف و قوت خود و ديگران واقف شد و با توجه به همه آنها و نتايج حاصله از بررسيها، نظام فقهي با پايههاي استوار و مباني مستحكم و با اسلوبي قابل دفاع، بنا كرد.
- با فهم فقه به شكل مقارن، ميتوانيم با شيوهی پسنديده نزد ارباب مذاهب فقهي ديگر، پا به عرصه گفتگو نهيم، در غير اين صورت، فاقد زبان مشترك و قابل قبول براي يكديگر خواهيم بود.
- هم اكنون با گسترش حيرتآور وسايل ارتباطي از قبيل اينترنت، ماهواره و... بحثهاي مقارنهاي ضرورت فزايندهاي يافته است و جهان كنوني براي انسانها چونان دهكدهاي ميماند كه هر كس ميتواند با هر فرد ديگري در اندك زماني ارتباط برقرار كند.
- مخاطبان دروس فقه مقارن، فراگيران غیر ایرانی میباشند كه به طور عمده در كشورهايي به سر ميبرند كه اكثر ساكنان آنها را پيروان مذاهب ديگر تشكيل ميدهد، و بدون آگاهي از فقه به شكل مقارنهاي، توان حركتهاي تبليغي و دفاع و پاسخ را نخواهند داشت.
- رشته فقه مقارن در واقع ايجاد زمينه و بستري مناسب براي انتخاب و پيروي از بهترين كلام است همان امري كه آيه شريفه «فبشّر عباد الذين يستمعون القول فيتّبعون احسنه» (سورهی زمرآیهی 17 و 18) به آن اشاره دارد.
طول دوره و شكل آن:
دورهی كارشناسي ارشد فقه مقارن 98 واحد بوده كه حداكثر در مدت 10 نيم سال
(ترم)ارائه می شود.
- هر واحد نظري 16 ساعت و هر واحد عملي 32 ساعت است.
- زمان تدريس هر واحد نظري در يك نيم سال تحصيلی 16 هفته است.
محورهاي دروس:
|
رديف
|
محورهاي دروس
|
تعداد واحد
|
|
1
|
دروس حوزوي
|
58
|
|
2
|
دروس پيشنياز
|
8
|
|
3
|
دروس تخصصي
|
22
|
|
4
|
دروس
|
6
|
|
5
|
پایان نامه
|
4
|
|
|
جمع كل
|
=SUM(ABOVE) 98
|
نقش و توانايي:
فارغ التحصيلان اين رشته علاوه بر آشنايي با مباحث فقهي مذاهب مختلف اسلامي توانايي لازم در خصوص فهم دقيق آراء و انديشه فقهاي مذاهب ديگر و تطبيق بين آنها و استخراج موارد مشترك را كسب خواهند کرد.
الف) دروس حوزوي:
|
رديف
|
عنوان درس
|
تعداد واحد
|
ساعت
|
پيشنياز
|
توضيحات
|
|
جمع
|
نظري
|
عملي
|
|
1
|
فقه (1)
|
5
|
80
|
80
|
-
|
|
|
|
2
|
فقه (2)
|
5
|
80
|
80
|
-
|
فقه (1)
|
|
|
3
|
فقه (3)
|
5
|
80
|
80
|
-
|
فقه (2)
|
|
|
4
|
فقه (4)
|
5
|
80
|
80
|
-
|
فقه (3)
|
|
|
5
|
فقه (5)
|
5
|
80
|
80
|
-
|
فقه (4)
|
|
|
6
|
اصول (1)
|
5
|
80
|
80
|
-
|
|
|
|
7
|
اصول (2)
|
5
|
80
|
80
|
-
|
اصول (1)
|
|
|
8
|
اصول (3)
|
5
|
80
|
80
|
-
|
اصول (2)
|
|
|
9
|
اصول (4)
|
5
|
80
|
80
|
-
|
اصول (3)
|
|
|
10
|
اصول مقارن (1)
|
3
|
48
|
48
|
-
|
|
|
|
11
|
رجال
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
|
|
12
|
كلام (1)
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
|
|
13
|
كلام (2)
|
2
|
32
|
32
|
-
|
كلام (1)
|
|
|
14
|
كلام (3)
|
2
|
32
|
32
|
-
|
كلام (2)
|
|
|
15
|
فقه الحديث
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
|
|
جمع كل
|
58
|
928
|
928
|
-
|
|
|
ب) دروس پيشنياز:
|
رديف
|
عنوان درس
|
تعداد واحد
|
ساعت
|
پيشنياز
|
توضيحات
|
|
جمع
|
نظري
|
عملي
|
|
1
|
اسباب اختلاف فقها
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
|
|
2
|
كيفيت پيدايش و شكلگيري مذاهب فقهي اسلامي
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
|
|
3
|
بدعتشناسي فقهي و سؤالات مربوط
|
2
|
48
|
16
|
32
|
|
|
|
4
|
فلسفه فقه
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
|
|
جمع كل
|
8
|
144
|
112
|
32
|
|
|
ج) دروس تخصصي:
|
رديف
|
عنوان درس
|
تعداد واحد
|
ساعت
|
پيشنياز
|
توضيحات
|
|
جمع
|
نظري
|
عملي
|
|
1
|
فقه عبادات مقارن (1)
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
طهارت و صلاة
|
|
2
|
فقه عبادات مقارن (2)
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
حج
|
|
3
|
فقه عبادات مقارن (3)
|
2
|
32
|
32
|
-
|
فقه عبادات مقارن (2)
|
خمس و زكات
|
|
4
|
عقود و ايقاعات مقارن
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
مسائل كلي عقود و ايقاعات مقارن
|
|
5
|
ولايت الامر مقارن
|
2
|
48
|
16
|
32
|
|
|
|
6
|
قواعد فقهي مقارن
|
2
|
48
|
16
|
32
|
|
|
|
7
|
منهجشناسي مقارن
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
شيوهها و قواعد استنباط مباحث فقهي
|
|
8
|
مباني كلامي فقه مقارن
|
2
|
48
|
16
|
32
|
|
|
|
9
|
اصول مقارن (2)
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
|
|
10
|
فقه القرآن مقارن
|
1
|
16
|
16
|
-
|
|
در اجرا 2 واحد ارائه شود
|
|
11
|
رجال و درايه مقارن
|
1
|
16
|
16
|
-
|
|
در اجرا 2 واحد ارائه شود
|
|
12
|
زبان تخصّصي
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
|
|
13
|
پاياننامه
|
4
|
128
|
-
|
128
|
|
|
|
جمع كل
|
26
|
528
|
304
|
224
|
|
|
د) دروس تخصصي گرايشي:
1. مسائل فقهي حقوقي مقارن
|
رديف
|
عنوان درس
|
تعداد واحد
|
ساعت
|
پيشنياز
|
توضيحات
|
|
جمع
|
نظري
|
عملي
|
|
1
|
تقنين الفقه (قانونسازي فقه)
|
1
|
16
|
16
|
-
|
|
در اجرا 2 واحد ارائه شود
|
|
2
|
نظريههاي فقهي و حقوقي مقارن
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
|
|
3
|
مسائل فقهي حقوقي
|
3
|
48
|
48
|
-
|
|
|
|
جمع كل
|
6
|
96
|
96
|
-
|
|
|
2. رويكردهاي جديد فقهي اهل سنت
|
رديف
|
عنوان درس
|
تعداد واحد
|
ساعت
|
پيشنياز
|
توضيحات
|
|
جمع
|
نظري
|
عملي
|
|
1
|
رويكرد فقهي تروريسم
|
2
|
48
|
16
|
32
|
|
|
|
2
|
انديشه الاسلام بلا مذاهب
|
1
|
16
|
16
|
-
|
|
|
|
3
|
ساير رويكردهاي جديد فقهي
|
3
|
48
|
48
|
-
|
رویکرد فقهی تروریسم
|
رويكرد ارگون و ابوزيد و رويكرد حسن الترابي در اصول
|
|
جمع كل
|
6
|
112
|
80
|
32
|
|
|
3. مسائل مستحدثه مقارن
|
رديف
|
عنوان درس
|
تعداد واحد
|
ساعت
|
پيشنياز
|
توضيحات
|
|
جمع
|
نظري
|
عملي
|
|
1
|
مسائل پزشكي
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
|
|
2
|
مسائل بانكداري
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
السكوك و البنوك
|
|
3
|
شيوه استنباط مسائل مستحدثه بصورت تطبيقي
|
2
|
32
|
32
|
-
|
|
|
|
جمع كل
|
6
|
96
|
96
|
-
|
|
|
4. اصول مقارن
|
رديف
|
عنوان درس
|
تعداد واحد
|
ساعت
|
پيشنياز
|
توضيحات
|
|
جمع
|
نظري
|
عملي
|
|
1
|
تاريخ اصول مقارن
|
2
|
48
|
16
|
32
|
|
|
|
2
|
اصول فقه مقارن (2)
|
2
|
48
|
16
|
32
|
تاريخ اصول مقارن
|
|
|
3
|
اصول فقه مقارن(3)
|
2
|
32
|
32
|
-
|
اصول فقه مقارن (2)
|
|
|
جمع كل
|
6
|
128
|
64
|
64
|
|
|
تذكر: گذراندن يك گرايش(بسته) 6 واحدي از میان
4 گرایش (بسته) دروس تخصصي گرايشي، براي
فراگيران الزامي است.
|