مأموریت و سياستهای اصلی دفتر برنامهریزی تربیتی عبارت است از:
ماموريت:
مديريت جريان تربيت اسلامي و اعتلاي فرهنگي فراگيران در فرآيندهاي آموزشي، پژوهشي و ...
سياستها:
- حاكميت اصول اخلاقي و تربيتي و احياي سنتهاي حوزه؛
- ترسيم و تنظيم فعاليتهاي تربيتي براساس نظامنامه جامع اخلاقي و تربيتي؛
- گسترش و تعميق روحيه معنويتگرايي و پرورش شخصيت جامع، متعادل و متوازن و تقويت بصيرت اجتماعي و سياسي؛
- استقرار نظام تشخيص به موقع آسيبهاي تربيتي موجود يا محتمل در فراگيران و برنامهريزي جهت رفع يا بهبود آن؛
- اهتمام به نيازهاي تربيتي ويژه خانوادهها و تامين نشاط و سلامت روحي و رواني آنان و ايجاد فرصت ارتباط و تعامل با خانواده و فرزندان فراگيران به عنوان سرمايههاي ارزشمند و آيندهساز؛
- توجه به تفاوتهاي فرهنگي و كاهش تعصبات قومي و نژادي در تربیت فراگیران؛
- فراگير نمودن برنامههاي تربيت بدني و ورزش و بهينهسازي استفاده از اوقات فراغت طلاب، خانوادهها و فرزندان آنان؛
- تلاش در جهت فضاسازي تربيتي در مجتمعهاي مسكوني و خوابگاهها؛
- تقويت، توسعه و تحكيم مشاوره بر مبناي تشخيص، درمان و هدايت با استفاده از شيوههاي علمي و مبتنيسازي مشاوره بر پژوهشهاي ميداني و تحقيقات؛
- فرهنگسازي مشاوره تربيتي و تحصيلي؛
- اهتمام به ارزيابي مستمر فرآيندهاي آموزشي، پژوهشي، مالي، اداري، منابع انساني و ... در جامعهالمصطفي(صلي الله عليه و اله)العالميه از منظر اصول و شاخصههاي تربيتي
دفتر برنامهریزی تربيتي در راستاي رسالت خطير خويش به لحاظ سازماني وظايف و مسئوليتهاي تربيتي را در سه گروه «برنامهریزی تربيتي»، «مشاوره و درمان» و «ارزیابی تربیتی» دنبال ميكند. آن چه در ادامه ميآيد شرح وظايف گروهها و برنامههاي تربيتي گروههاي سه گانه است .
الف - گروه برنامهریزی تربیتی
نيل به وضعيت مطلوب و آرماني نيازمند طرح و برنامهي مدون ، دقيق و علمي است . از اين رو به جرأت ميتوان گفت كه يك برنامه خوب ، هدفمند و كاربردي ميتواند موجب موفقيت و سربلندي يك مجموعه گردد . گروه برنامهريزي تربيتي كوشيده است با بهرهگيري از منابع علمي غني و مفيد و نيز با استفاده از ديدگاههاي كارشناسي، برنامههاي تربيتي علمي و كاربردي تهيه و تدوين نمايد.
در ذيل به تبیین وظائف و برنامههای این گروه ميپردازيم .
وظایف
- شناسایی نیازهای تربیتی طلاب براساس ساحت های نظامنامه تربیتی
- فرهنگ سازی و فضاسازی تربیتی در صف داخل و خارج
- نهادینه سازی تربیت در فرایندهای مختلف
- بازنگری متون آموزشی بر مبنای نظام نامه تربیتی
- بستر سازی و فراهم نمودن زمینه های بروز و ظهور استعداد ها ی مختلف تربیتی
- تلاش برای شکوفایی استعداد های بالقوه و به فعلیت رساندن آن ها
- ایجاد فضای مطلوب جهت تبادل اندیشه های تربیتی اساتید
- نشر و ترویج اندیشه های تربیتی بر مبنای اسلام ناب محمدی در سطح دانش پژوهان داخل و خارج جامعه
برنامه ها
- عملیاتی کردن نظامنامه تربیتی جامعهالمصطفی(صلیاللهعلیهوآله)العالميه
گروه برنامهریزی تربیتی با بهره گیری از این سند تربیتی در ابعاد و ساحتهای مختلف تربیت، برنامه های متنوع و مختلفی را تهیه و تدوین کرده است که هم اکنون برخی آن ها به طور عملیاتی در مرحله اجراست.
- برنامه ریزی در راستای فضاسازی تربیتی در سطح مدارس، خوابگاهها و مجتمعهای مسکونی در قالب بروشور ، پوستر و ...
- نهادینه کردن تربیت در سیستم آموزشی، پژوهشی و فرهنگی، از طریق آسیب شناسی و بازخوانی متون.
- انتشار فصلنامه «راه تربیت» با هدف نشر و ترویج اندیشه های تربیتی با استفاده از آموزههای دینی و بهرهگیری از مبانی فکری و نظری اندیشمندان و محققان حوزهي تربیت دینی،.
- برگزاری نشستهای تربیتی ویژهي طلاب .
- برگزاری پیشنشستها و نشستهای تربیتی در مدارس با حضور اساتید جامعه
- برگزاری کارگاههای تخصصی و دانشافزایی اساتید.
- انتشار کتابچهها و ویژهنامههای تربیتی.
ب - گروه مشاوره و درمان
يكي از دلايل مهم رشد و بالندگي هر مؤسسه آموزشي تربيتي در رسيدن به سطوح مطلوب كارايي و اثرگذاري، مديريت بهينة مؤلفههاي روانشناختي آن مؤسسه است.
لذا گروه مشاوره و درمان به منظور کمک در رسيدن جامعه المصطفي به سطوح مطلوب کارايي با اهداف زير تأسيس گرديد:
1. كمك به گروه هدف در جهت خودشناسي و خداشناسي.
2. رساندن گروه هدف به رشد رواني، عاطفي، اجتماعي و اخلاقي.
3. حل مشكلات تحصيلي، خانوادگي، رفتاري، اخلاقي، رواني.
4. كمك به سازگاري مؤثر با محيط تحصيل، زندگي و بهبود روابط اجتماعي.
5. پرورش روحيه حقيقتجويي و فضيلت خواهي.
6. پيشگيري از بروز و شيوع مسايل و مشكلات روانشناختي.
7. حفظ و ارتقاي سطح سلامت و بهداشت روان گروه هدف.
8. بازآفريني توانمنديهاي از دست رفته و شكوفا كردن استعدادها.
گروه هم اکنون با راه اندازي 10 واحد مشاوره و درمان در مراكز آموزشي تربيتي مشغول فعاليت ميباشد. اين فعاليتها بر اساس برنامههاي کوتاه مدت و بلند مدت به منظور ارايه خدمات مشاورهاي و روانشناختي تربيتي به طلاب و خانوادههاي آنان تدوين شده است. همچنين برنامهريزي براي بهبود وضعيت زندگي و افزايش دانش روانشناختي، طلاب و خانوادهها از طريق تهيه و توزيع منشورات و برگزاري نشستهاي تخصصي از اقدامات ملازم اين خدمات است.
گروه مشاوره با بهرهگيري از تجارب سالهاي گذشته تلاش ميكند با آموزش طلاب خدمات خود را به مراكز آموزش تربيتي خارج از ايران نيز توسعه دهد.
اهم وظايف گروه:
1. شناسايي نيازهاي روانشناختي طلاب
2. شناسايي نقاط قوت و ضعف روانشناختي طلاب
3. شناسايي علل وعوامل بروز ناهنجاريها
4. افزايش سطح دانش روانشناختي طلاب
5. كمك به كشف توانمنديها و پيشرفت تحصيلي و شغلي
6. شناساندن عوامل استحکام خانواده و موانع آن
7. درمان اختلالات روحي و رواني
8. ارائه خدمات روانشناختي به دیگر بخشهاي جامعه
9. ارتقاء سطح دانش تخصصي و مهارتهای كارشناسان مشاور
برنامهها و راهكارها:
- فعاليتهاي پژوهشي:
- طراحي و اجراي پژوهشهاي ميداني و كاربردي
- فعاليتهاي دانشافزايي:
- تهيه و توزيع تكنگاره و جزوه
- برگزاري گاركاههاي تخصصي
- برگزاري نشستها
- برگزاري جلسات و كارگاههاي آموزش ضمن خدمت مشاوران
- خدمات روانشناختي
- ارائه خدمات راهنمايي و مشاوره:
- ارائه خدمات درماني
- ارائه خدمات روانسنجي:
ج - گروه ارزیابی تربیتی طلاب و فرایندها
روح حاكم بر فعاليتهاي جامعه المصطفي (ص)تربيت عالمان، محققان، مبلغان و مربياني پارسا و زمانشناس است كه بتوانند ضمن تهذيب خود منشأ بركات معرفتي، معنوي و تربيتي فراوان براي ديگران باشند. بديهي است رشد فزاينده تربيت بر فراز اين نگرش با تعيين چارچوبها و سياستها معين ميگردد. اجراي دقيق سياستها و خطي مشيها جز با فحص و كوشش در سايه ارزيابي، تحليل و آسيبشناسي راهبردها امكان پذير نميباشد. از اين منظر توجه به ارزيابي به منظور تشخيص مسير و تعالي تربيت، مهم جلوه ميكند. بر اين اساس گروه ارزيابي تربيتي طلاب و فرايندها از اوايل سال 1388 در حركتي بديع در حوزه تربيت از سوي دفتر برنامهريزي تربيتي و تحت اشراف معاونت محترم فرهنگي تربيتي تاسيس گرديد. اين گروه با بهرهمندي از رصد علمي نقاط قوت و ضعف، در حد وسع خود تلاش مينمايد ارزيابي ستاد و صفوف را در عرصه تربيت پيگيري و مداخلات مورد نياز را تدوين نمايد. از اين رو با عنايت به اولويتهاي ابلاغي و برنامههاي تربيتي مانند شناسنامه تربيتي و ارزيابي فرايندها، ابتدا به اصلاح زيرساختهاي مقوله ارزيابي تربيتي طلاب و فرايندها پرداخته و سپس دورنمايي از برنامههاي تربيتي را در سرتاسر پيكرهي جامعه المصطفي(ص) با الهام از نظامنامه تربيتي در رأس توجه قرار داده است.
اهداف كلي گروه:
گروه ارزيابي تربيتي طلاب و فرايندها با بهرهگیری از نیروهای کارشناس و متخصص حوزه علوم تربیتی و روانشناسی به ارزیابی و آسیبشناسی مسائل تربیتی و شناسایی نقاط قوت و ضعف برنامهها و فرایندهای جامعهالمصطفی(صلیاللهعلیهوآله) العالمیه با رویکردی تربیتی مبادرت مي كند؛ بنابراين اهداف مهم شكل گيري گروه به شرح زير است:
1. آسیبشناسی تربیتی فرایندها؛
2. کشف توانمندی ، استعداد و خطمشیهای تربیتی طلاب و فرایندهای علمی، کاربردی و نیروهای انسانی در جامعهالمصطفی (صلیاللهعلیهوآله) العالمیه ؛
3. تهيه ملاکهای صحیح کمی جهت قضاوت و ارزیابی برنامههای تربیتی؛
4. فراهم نمودن امکان ارزیابی برنامهها به صورت علمی و کاربردی برای برنامههای بهتر؛
5. نهادينه كردن و ارتقاء جايگاه ارزيابي تربيتي در ستاد و صف؛
6. تعالي و رشد عملكرد فعاليتهاي جامعه با ارزيابي دقيق تربيتي؛
7. ارزيابي دقيق فرايندهاي جامعه از منظر تربيتي و تلاش جهت حضور تربيت به عنوان روح جاري در تمامي امور؛
8. نيازسنجي و ارائهطرحها، برنامهها و فعاليتهايگروه و تلاش در جهت كارآمدي، رشد و توسعهي آنها.
اهم وظايف گروه:
1. برنامه ريزي براي گسترش فعاليتهاي گروه ارزيابي تربيتي در صفوف داخل و خارج كشور؛
2. تهيه فرمهاي نيازسنجي، نگرشسنجي و پرسشنامه هاي لازم در راستاي ارزيابي تربيتي طلاب و فرآيندها؛
3. پيگيري و ارايه گزارش از روند عملياتي شناسنامه تربيتي طلاب؛
4. حضور فعال در جلسات،همكاري و همانديشي با ساير كارشناسان دفتر برنامهريزي تربيتي؛
5. ارايه طرحهاي جديد تربيتي همراه با نوآوري و خلاقيت؛
6. پيگيري و نظارت بر حسن اجراي طرحهاي سنجش و ارزيابي تربيتي(خوابگاهها، مربيان اخلاق وتعامل كاركنان و... )؛
7. تشكيل كميسيون سنجش و ارزيابي تربيتي طلاب و فرايندها؛
8. مطالعه و تحقيق در خصوص تهيه ابزارهاي سنجش و ارزيابي متناسب با سياستهاي تربيتي جامعه؛
9. نقد و بررسي درون گروهي مزايا و كا ستيهاي برنامههاي گروه در راستاي دستيابي به اهداف مشخص شده گروه؛
10. رايزني و ارتباط با مراكز علمي حوزوي و دانشگاهي جهت كسب اطلاع و همكاري با گروههاي سنجش و ارزيابي تربيتي؛
11. از اهم برنامههای گروه ارزیابی تربیتی، پیگیری تحقق ساحتهای و شاخصهای تربیتی نظامنامه و عملیاتی سازی آن از طریق شکلدهی شناسنامه تربیتی طلاب میباشد.
برنامههاي در دست اقدام:
1. از برنامههای در دست اقدام گروه ارزیابی تربیتی میتوان به تهیه نرمافزار جامع شناسنامه تربیتی اشاره نمود که امید است این طرح در آیندهای نه چندان دور، وضعیت تربیتی دانشپژوهان این مرکز را تعالی بخشد.
2. پيگيري سه مورد از طرحهاي عملياتي ارزيابي تربيتي در حوزه فرايندهاي جامعه المصطفي(ص) نيز در دست اقدام قرار دارد.
3. پیگیری تحقق ساحتها و شاخصهای تربیتی نظامنامه و عملیاتی سازی آن از طریق شکلدهی شناسنامه تربیتی طلاب در دستور فعاليتهاي جاري میباشد.
4. بازديد از مراكز صفي و هم انديشي با معاونين تربيتي در خصوص ارتقاي كيفيت تربيتي برنامهها از فعاليتهاي مدون در گروه مي باشد.
